ب ) رؤيت هلال پيش از زوال اين موضوع به تبع وجود آن در أحاديث شريفه از همان أوائل غيبت كبرى مورد بحث فقها بوده وظاهرا نخست بار آن را سيد مرتضى علم الهدى ( م 436 ) در المسائل الناصريّات مطرح كرده است ، ولى أواخر دوران صفويه معركه آرا ، وچندين رسالهء مستقل دربارهء آن تأليف شده است . موضوع بحث اين است كه اگر روز سىام ماه ، هلال پيش از زوال رؤيت شود ، آيا آن روز از ماه جديد محسوب مىشود وبه سان آن است كه شب قبل ، هلال رؤيت شده باشد ؟ يا آن روز از ماه جديد محسوب نمىشود بلكه آخرين روز ماه قبل است وبه سان آن است كه ماه بعد از زوال وهنگام غروب ديده شود . بنابراين ، ديدن پيش از زوال اعتباري ندارد بلكه ملاك براي ورود ماه جديد ، رؤيت پس از زوال ونشانهء آن است كه روز بعد آغاز ماه جديد خواهد بود ؟ به احتمال اوّل « اعتبار رؤيت هلال پيش از زوال » وبه احتمال دوم « عدم اعتبار رؤيت هلال پيش از زوال » مىگويند محقّق سبزوارى ( م 1090 ) در ذخيرة وكفاية به اعتبار رؤيت پيش از زوال قائل شده ، ولى شاگردش فاضل سراب ( م 1124 ) رساله‌اى در نقد اين نظر أستاذ نوشته است ( رسالهء 4 بخش دوم اين مجموعه ) ، به دنبال آن فرزند محقّق سبزوارى ( م حدود 1135 ) به دفاع از پدر برخاسته ورساله‌اى در نقد فاضل سراب پرداخته است ( رسالهء 8 ) آنگاه فاضل خداجويى ( م 1173 ) رسالهء عدم اعتبار رؤية الهلال قبل الزوال ( رسالهء 9 ) را در دفاع از نظريهء فاضل سراب ، وسرانجام نوادهء محقّق سبزوارى ( م 1181 ) در دفاع از پدر وجدّ ورد سراب وخواجويى رسالهء اعتبار رؤية الهلال قبل الزوال ( رسالهء 11 ) را تأليف كرده است . ما همه اين رساله‌ها را به ترتيب در بخش دوم اين مجموعه درج كرده‌ايم . همچنين أستاذ أكبر وحيد بهبهانى ( م 1205 ) قائل به عدم اعتبار بوده وبدون نظر به ساير رساله‌ها رساله‌اى در دفاع از اين نظر نگاشته ( رسالهء 12 ) ولى شاگردش سيد أبو القاسم موسوى خوانسارى ( م 1211 ) آن را در رساله‌اش نقد كرده است ( رسالهء 13 ) . علاوة بر اينها ، مولى محمّد حسين بن يحيى نوري ( زنده در 1133 ) از شاگردان علامه